Piraterij Somalië, marineschepen bieden geen oplossing zonder armoedebestrijding!
Gepubliceerd op 15 april 2009 door Elie Kabagema, Stichting Samen in Actie, Den Haag.
De kustwateren voor Somalië gelden als een van de meest gevaarlijke ter wereld. Voor de kust van Somalië patrouilleren
al marineschepen uit onder meer de VS, Frankrijk, Rusland, India en Nederland, maar de piraten laten zich niet afschrikken.
Binnen een week zijn 8 schepen door piraten gekaapt ondanks de aanwezigheid van veel marineschepen.
In het jaar 2008 zijn in de wateren voor de Somalische kust meer dan 75 schepen aangevallen. Het werkterrein van de
piraten beslaat duizenden vierkante kilometers, van de Golf van Aden, bij de nauwe doorgang naar de Rode Zee, tot de
Keniaanse kust aan de Indische Oceaan (Reportage, NRC,november 2008)
De aanpak waar de internationale gemeenschap op dit moment voor kiest is meer patrouilleren en meer oorlogschepen naar
Somalië sturen. Is dit de beste oplossing? Het antwoord is ‘nee’ . De rijke landen gaan een oorlog beginnen die ze niet
gaan winnen. Andrew Mwangura, de leider van het Oost-Afrikaanse zeeliedenprogramma, heeft in Nairobi voor een uitsluitend
militaire oplossing voor het piratenprobleem voor de Somalische kust gewaarschuwd. "Oorlogsschepen bieden slechts een
tijdelijke oplossing", zei hij.
Om de gijzelaars te bevrijden zijn er reddingacties begonnen waarbij piraten worden gedood. Als vergelding voor deze
reddingsacties gaan de piraten wraakacties ondernemen tegen internationale schepen. “Somalische piraten hebben inmiddels
wraak gezworen voor de reddingsactie van een Amerikaanse kapitein. De Fransen en Amerikanen krijgen nog spijt van deze
moorden".(Sacha Koster, verslaggeefster Telegraaf, 12 april 2009). Wij moeten dus voorbereid zijn op het ergste.
De bemanningen (en hun familieleden) zijn bang om deze vaarroute af te leggen door de aangekondigde wraakacties van piraten.
Wij, als internationale ontwikkelingsorganisatie, willen in dit artikel de oorzaken van de piraterij schetsen. Daarnaast
willen we aanbevelingen doen voor oplossingen die de oorzaak van het probleem bestrijden in plaats van de gevolgen.
De oorzaak van piraterij en zijn invloed op de wereldeconomie
Het kapen van schepen is uiteindelijk het resultaat van het onvermogen van de internationale gemeenschap om de armoede en
de politieke en sociale problemen van Somalië aan te pakken. Gezien de nog steeds groeiende armoede in Afrika en de grote
hoeveelheden geld die er met piraterij te verdienen zijn vrezen wij dat dit fenomeen zich binnenkort naar andere landen
zal verspreiden.
Diverse criminele organisaties zullen zich met piraterij gaan bezighouden wat tot een wereldwijd probleem
zal leiden. Gezien de enorme inkomsten uit losgeld is het kapen inmiddels te vergelijken met andere criminele activiteiten
zoals drugs,prostitutie en mensenhandel en dus een nieuwe ‘uitdaging’ voor de internationale gemeenschap.
In oktober 2008 werden tien bemanningsleden van een schip van de Franse Bourbon-groep Bourbon in de territoriale wateren
van Kameroen ontvoerd door piraten. Het risico dat piraterij een groeiend probleem wordt is dus zeer groot. Om te kapen
zijn immers alleen een groep uitzichtloze jongens, een kleine boot en wat wapens nodig!
Het kapen van handelsschepen heeft een versterkende invloed op de economische crisis en daarmee een negatief
effect op de wereld economie. Het is dan ook de hoogste tijd om een oplossing te zoeken langs andere wegen dan
marineschepen en intensieve patrouilles. Een echte oplossing van het probleem langs die weg is niet haalbaar.
De piraten zullen immers hun actieradius blijven vergroten en steeds een nieuwe tactiek kiezen.
Nu al beschikken zij over moderne communicatietechnieken zoals draagbare GPS-ontvangers en dat zal alleen maar
toenemen naarmate de piraten rijker worden. Het patrouilleren door diverse internationale oorlogsbodems is een
dure operatie door de kosten van onderhoud, marinesalarissen en andere onkosten. En niemand weet hoe lang deze
patrouilles nog nodig zijn.
Bovendien heeft de internationale gemeenschap geen oplossing voor het berechten van de gevangen genomen piraten.
Het is onduidelijk in welk land ze berecht moeten worden of waar ze hun gevangenisstraf moeten uitzitten. Voor de piraten,
voor een belangrijk deel jongens zonder toekomst uit gebieden met hongersnood, is het beter om in een Nederlandse
gevangenis te komen dan te overlijden door honger of oorlog. Beschouwen we het gebied waar de piraten op dit moment
opereren (meer dan 500 km van de kust) en de risico’s die ze lopen (gearresteerd of doodgeschoten worden door internationale
marines) dan zie we dat piraterij veelal een wanhoopsdaad is.
Het is de vraag wie binnenkort de kosten van de patrouilleeroperaties zal dragen en wie er een einde aan de piraterij
langs de Somalische en andere kusten maakt. Wellicht worden commerciële bedrijven (met name transportondernemingen)
binnenkort gevraagd om mee te betalen aan de voortzetting van de patrouilles. Enkele transportondernemingen hebben al
andere, duurdere vaarroutes gekozen, zoals die om Zuid Afrika heen.
Door deze alternatieve vaarroutes worden de transportkosten veel hoger en daarmee ook de vervoerde producten.
De consument, die toch al veel last heeft van de economische crisis, is daarvan de dupe. Daarom moeten we kijken naar
de oorzaken van de piraterij in Somalië. Piraterij is het resultaat van de armoede en burgeroorlogen in Somalië.
De meeste piraten komen uit de kustgebieden van Somalië, waar de armoede het meest schrijnend is, aldus
Mondiaal Nieuws, november 2008. Dit is het probleem dat in Somalië en andere Afrikaanse kustlanden aangepakt
moet worden.
Praktische oplossing
Om doeltreffend tegen de piraterij op te treden, moeten de oorzaken van het geweld op zee aangepakt worden, zei Mwangura.
Daartoe behoren naast armoede, politieke instabiliteit en onveiligheid in Somalië ook het probleem van de illegale
visvangst en het dumpen van giftig afval voor de kust van het conflictgebied.
Somalië krijgt geen aandacht meer van de internationale gemeenschap na het vermoorden van Amerikaanse soldaten, 20 jaar
geleden. De VS willen niets meer te maken hebben met Somalië, waardoor het land is vergeten door de internationale
gemeenschap, uitgezonderd een paar moedige ontwikkelingsorganisaties die daar aanwezig zijn
Wij vinden dat de basis van de oplossing van het piratenprobleem is dat wij de Somalische problemen weer als onze problemen
moeten beschouwen en politieke betrekkingen met dit land moeten aangaan, ongeacht de piraterij en conflicten in dit land.
Democratie, en politieke stabiliteit moeten geen voorwaarden zijn om een land in nood te helpen.
Het is ook niet verstandig om hulp aan arme landen te stoppen vanwege religieze omstandigheden, corruptie of conflicten
want de burgers worden daar het slachtoffer van en niet de machthebbers. Vaak is armoede juist de oorzaak van corruptie,
oorlog, extremisme en politieke instabiliteit.
Juist deze ‘zieke’ landen moeten we assisteren zodat ‘ziektes’ als piraterij niet verspreid worden naar de buurlanden.
Wij begrijpen dat het patrouilleren door marineschepen op dit moment nodig is, maar het moet gepaard gaan met
armoedebestrijding in Somalië door met ontwikkelingshulp weer in vrede en opbouw in Somalië te investeren.
Overheden of ontwikkelingsorganisaties met angst of onwil om naar Somalië te gaan vergeten dat het westen vol zit met
Somalische migranten die een rol kunnen en willen spelen in de wederopbouw van Somalië. Somalische migranten vormen immers
netwerken in de vorm van stichtingen en verenigingen. Hetzelfde geldt voor veel andere Afrikaanse migranten.
Zij zouden goede partners kunnen zijn om bij te dragen aan de ontwikkeling en stabiliteit van hun landen,
en daarmee een praktische oplossing voor de piraterij te bieden. Laat kleine en grote projecten door deze organisaties
uitvoeren en hen daarna op resultaten en prestaties beoordelen.
Laten wij allemaal (Afrikaanse migranten, ontwikkelingsorganisaties, overheden) denken aan een duurzame, op
armoedebestrijding gerichte, oplossing voor piraterij en niet alleen aan de oorlogsbodems die slechts een tijdelijk
antwoord bieden.
Reageren op dit artikel? Graag uw bericht naar: stichtingsa@ziggo.nl
Den Haag, 15 april 2009
Elie Kabagema
Stichting Samen in Actie
E-mail: stichtingsa@ziggo.nl
Website: www.stichtingsa.nl
Samen voor een betere wereld, Stichting Samen in Actie, Nederland
